Helpen bij het maken van keuzes in het bedrijfsmaatschappelijk werk

10 oktober 2018

Door Joyce Neijenhuis
– Praktijk Joyce Neijenhuis voor psychosociale begeleiding & consultancy: http://joyceneijenhuis.nl/
– Direceur BMW Voor Elkaar BV: https://www.bmwvoorelkaar.nl/

Regelmatig begeleid ik werknemers bij het maken van keuzes. Soms als bedrijfsmaatschappelijk werker (bmw’er), maar ook vaak als vertrouwenspersoon voor ongewenste omgangsvormen.
Daarbij gebruik ik twee methodes: Moreel Beraad en Problem Solving Therapy (PST), met de stappen die daarin geformuleerd zijn. Deze methodes en de stappen daarbij hebben duidelijke raakvlakken met wat Perlman beschreef in de twintigste eeuw.

Leuk om hier middels dit stuk weer even mee bezig te zijn, ik pas het zo regelmatig toe dat het bijna geen stappen meer zijn voor mij.

Moreel Beraad

Bij een vraag over zingeving of ten aanzien van waarden en normen vind ik het Moreel Beraad een mooie methode. Vooral de eerste fase van het Moreel Beraad kan de cliënt helpen te onderzoeken waarom de vraagstelling is zoals die is. Zijn er externe factoren, bijvoorbeeld uit de privé-sfeer, die oorzaak zijn van of invloed hebben op het probleem? Waardoor wordt het dilemma beïnvloed of veroorzaaakt? Door op deze “trage” manier te kijken onderzoekt de cliënt de beweegredenen van zijn/haar vraag. Een mooie manier om te werken. Cliënten moeten soms wel wennen aan deze manier van denken maar ervaren dit vaak later als zeer waardevol.

De fases van het Moreel Beraad zijn:
1. Onderzoek van de situatie en van het dilemma
2. Weging
3. Besluitvorming

Mijn rol is vooral begeleidend, faciliterend, ik help bij het stellen van de juiste vragen en houd ook een spiegel voor. Het is van belang dat vooral de cliënt aan het werk is. In mijn begintijd als bmw’er was ik vooral hard aan het werk!

Problem Solving Therapy

Heel praktisch zijn de zeven stappen van de PST:
1. Verkenning en heldere omschrijving van het probleem
2. Stellen van een realistisch doel
3. Genereren van mogelijke oplossingen
4. Overwegen van voor- en nadelen van elke mogelijke oplossing
5. Kiezen van de oplossing die het beste past
6. Uitvoeren van de oplossing
7. Evalueren

Bij de stap ‘generen van oplossingen’ is het interessant als er gekeken wordt naar out-of-the-box-oplossingen. Het nadenken over een oplossing die heel vreemd is – of misschien wel helemaal niet kan -, werpt soms een heel ander licht op de situatie, waardoor een cliënt het probleem anders kan gaan ervaren. Vaak gaat dit met humor gepaard, waardoor de zwaarte ook even van het probleem af kan zijn.

Voorbeeld out-of-the-box-oplossing uit mijn praktijk

Ik kan het volgende praktijkvoorbeeld geven.
Een cliënt van mij, Jan, had een probleem met zijn nieuwe leidinggevende. Hij werkte al 25 jaar op de afdeling Klantenservice van een technische groothandel, had het prima naar zijn zin, maar moest erg wennen aan bepaalde veranderingen.

Het bedrijf had verschillende andere bedrijven overgenomen, waardoor de klantenservice erg groot was geworden. Sinds een half jaar was een coördinator aangesteld om leiding te geven aan het werkproces. Jan vond het lastig dat hij niet meer alles kon doen zoals het altijd ging, en had moeite met het feit dat hij leiding kreeg van iemand die, zo zei hij, ‘nog nooit een schroevendraaier in haar handen heeft gehad’.

Ik heb samen met Jan de methode PST toegepast. Bij het out-of-the box denken hebben wij samen verschillende oplossingen uitgewerkt. Een oplossing was het “wegwerken” van de leidinggevende en gewoon alles weer lekker op de oude manier doen. Toen we deze oplossing gingen uitwerken in het plan van aanpak, bleek dat Jan met andere ogen ging kijken. Het was eigenlijk best een leuke collega, en ze verdiende het niet om haar baan kwijt te raken. En daarbij merkte Jan dat hij dan zelf weer verantwoordelijk werd voor de tijdigheid, het afwikkelen van klachten e.d.

Door op een andere wijze te kijken kon hij uit zijn koker van boosheid en frustratie stappen en kijken naar de voordelen van het hebben van een coördinator. Hij was beter in staat te zien waar zijn frustratie lag, en dat dit niet lag bij de werkrelatie met de coördinator maar wel te maken had met het wennen aan veranderingen.

Uiteindelijk is onder leiding van bmw een gezamenlijk gesprek geweest met Jan en de coördinator. De coördinator gaf in dat gesprek aan dat de afstandelijke en boze houding van Jan maakte dat zij nog meer op hem ging letten. De gevoelens over en weer zijn goed uitgesproken.

Na een half jaar was ik weer op deze afdeling en gaven zij beiden los van elkaar aan dat het goed ging. Jan was haar vraagbaak geworden voor technische details, en kon zich weer richten op het werk dat hij echt leuk vond: het beantwoorden van de technische vragen van de klanten.

Vriendelijke groet, Joyce Neijenhuis

Afbeelding: De kat van Schrödinger. LOGO voor Korean Wikipedia’s event of Month of Science. Gemaakt door Jjw [CC BY-SA 4.0(https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], via Wikimedia Commons. Met deze naamsvermelding vrij van auteursrechten: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LOGO_for_Korean_Wikipedia%27s_event_of_Month_of_Science.svg?uselang=nl

Wil je meer informatie?

Contact opnemen